r-ş-d
kök harflerinden türemiş olan "rüşd" kavramı sözlükte azgınlık ve sapıklığın zıddı bir kelime olup hidayet kelimesi ile hemen aynı anlamda kullanılmakta bununla beraber benzer ve farklı anlam içeriğine sahip bir kelimedir.
rüşd kavramı hakkında bir çıkarım olarak,
kulu sapık ve bozuk (şirk,küfür,nifak vb gibi)eylem ve tasavvurlardan kurtarma böylece akıl,düşünce ile bir olgunluğa ulaştırıp insanın yaşadığı hayatında doğru sonuçlara ulaştırma diyebiliriz.Kullarım sana, beni sorduğunda (söyle onlara): Ben çok yakınım. Bana dua ettiği vakit dua edenin dileğine karşılık veririm. O halde (kullarım da) benim davetime uysunlar ve bana inansınlar ki doğru yolu bulsunlar. bakara 186
ayette Allah' ın kullarına ne kadar yakın olduğu ve bunun sonucunda ne yaparlar ise rüşd olunabilecekleri öğretilmektedir.
Allah ne kadar yakındır sorusunun cevabı diğer ayetlerde şu şekillerde beyan edilmektedir ;
Andolsun insanı Biz yarattık ve nefsinin ona ne vesveseler vermekte olduğunu biliriz. Biz ona şahdamarından daha yakınız. kaf 16
Ey iman edenler, size hayat verecek şeylere sizi çağırdığı zaman, Allah'a ve Resûlü'ne icabet edin. Ve bilin ki muhakkak Allah, kişi ile kalbi arasına girer ve siz gerçekten O'na götürülüp toplanacaksınız. enfal 24
Allah'ın göklerde ve yerde olanların tümünü gerçekten bilmekte olduğunu görmüyor musun? Fısıldaşmakta olan üç kişiden dördüncüleri mutlaka O'dur; beşin altıncısı da mutlaka O'dur. Bundan az veya çok olsun, her nerede olsalar mutlaka O, kendileriyle beraberdir. Sonra yaptıklarını kıyamet günü kendilerine haber verecektir. Şüphesiz Allah her şeyi bilendir. mücadele 7
bu ayetlerde Allah kullarına isim ve sıfatları,fiilleri ve nerede sorularının cevabını hak ile bildirmekte ve kuluna Allah tasavvurunu dilediği şekilde öğretmektedir.
yakın olan Allah kullarının dualarına icabet edendir çünkü fayda ve zarar onun tek elindedir ve kullarına dilediklerini isabet ettirir(enam 17,18,yunus 106,17) .
Kulluk /ibadet ve dua insanın kendinden yüce ve üstün gördüğü bir varlığa yapılır.insanlık tarihinde dünya ve ahiret hakkında geçmiş bir çok topluluk bunun sapkın ve şirk örneklikleri olarak, çeşitli gök cisimleri ,semboller,cinler,melekler ,hayvanlar ve insanlara hayat ve ölüm sonrası için çeşitli düşünce ve beklentilerle(fayda ve zarar verme düşüncesi) ibadet ve dualar etmişlerdir.
Bize göre olumlu sonuçlanmayan dualar bizde kabul olunmadı düşüncesi oluşturmaktadır.Aslında Allah verse de vermese de icabet etmiş onun dilediği şey olmuştur .
Bazen istediğimiz bir şey olmadığı zaman bu bizi üzebilir fakat o şey sonuçlandığında yada sonraki süreçte oluşan şartlara baktığımızda olmamasının hayırlı ve yerinde olduğunu anlamış oluruz.her insanın her istediğinin olduğu bir dünyayı düşündüğümüzde dünyada geçmiş ve şimdiki azınlığın elindeki imkanlar ile işledikleri fesadı görüp düşününce,bunun nasıl kötü sonuçlar doğuracağını görebiliriz.
Allah kullarına çok yakındır.diğer bir ifade ile kula Allah'tan yakın daha başka bir varlık yoktur.
kul rabbi olan Allah'ın kendisine yakın olduğunu bildikten sonra araya başka hiç bir şey koyamaz.
dua ancak Allah'a yapılır .kul Allah'a dua anında aracısız olarak yönelir ,durumunu arz eder ve ister.kul Allah'ın ayetleri ile bilir ki Allah göklerde ve yerde ne,neler varsa bilir .kul her nerede olsa ve kalabalıklar içinde de olsa Allah ona çok yakındır hemde kendisinin can bağı olan şah damarı kadar ve kişinin kalbi ve kendisi arasına girecek kadar yakındır.bu yüzden dualara icabet edebilecek tek varlık fayda ve zarar tek elinde olan Allah'tır
o halde kul rabbinin davetine icabet edip , iman etmeli ki rüşd olabilsin.azgın ve sapkınlık yolu olan küfür ve şirkten kurtulsun ve ona yaratılış amacının hedef ve istikametinde kulluk edebilsin.
Allah kullarının ettiği duaların kalıcı ve daha hayırlı karşılık yerini ahiret hayatı olarak belirlemekte bunun içinde kavli duanın gerçekleşmesi için çizdiği istikamet üzere iman ve ameller olduğunu göstermiştir.
(Kavramın diğer sure ve ayetlerindeki kullanımlarıda gelecek inşeallah)