Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü (SHÇEK) Özürlülerin Bakımı, Rehabilitasyonu ve Aile Danışmanlığı Hizmetlerine Dair Yönetmelik yayımlandı.


Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmeliğe göre, özürlülerin ailesi yanında evde bakımına öncelik verilecek. Ailesi olmayan veya ailesi yanında bakımı sağlanamayan özürlülerin merkezlerde bakımı ve rehabilitasyonu, alternatif hizmet modeli olarak sağlanacak. Yatılı hizmet merkezlerinin yeterlilik ve uygunluk durumuna göre aynı merkezde, farklı özür, yaş ve cinsiyet durumundaki özürlülere de hizmet sunulabilecek.

Merkezlerde, ruhsal özürlü bireylere hizmet verilebilmesi için ruhsal özürlünün öncelikle Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinde veya kliniklerinde tedavi olması, toplu yaşam birimlerinde yaşayabilecek kadar şifa bulması, atak dönemlerinde nasıl hareket edileceğinin belirlenmesi, hastalığının kontrol altına alınması ve belirtilen durumların sağlık raporu ile tespit edilmesi gerekiyor.

Özürlülerin eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek eğitim ihtiyaçları, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel okullar ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde karşılanacak.

Şehir dışına çıkan aileler özürlü çocuklarını, geçici ve misafir olarak bakım ve rehabilitasyon merkezlerine bırakabilecek. Merkeze kabul edilen özürlüler de merkezde kalan diğer özürlülere verilen tüm haklardan ve hizmetlerden yararlanacak.

-MERKEZLERE KABULDE ÖNCELİK SAĞLANACAK DURUMLAR-
Anne veya babanın vefat etmiş olması, anne veya babanın özürlü olması, özürlünün istismar veya ihmal edilmesi, boşanma veya terk sonucu ebeveynlerinden birinin veya her ikisinin de bulunmaması, ailede kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarının asgari ücretin 2/3 sinden az olması, ebeveynlerin hastalık veya yaşlılık nedeniyle özürlüye bakmakta zorlanması, ebeveynlerin dışında evde birden fazla özürlünün bulunması, özürlünün istismara uğrama riskinin olması, özürlünün ailede istenmemesi, özürlüye bakım ve rehabilitasyon merkezlerine kabulünde öncelik verilmesine neden olacak.

Erken gelişim dönemindeki desteğe ihtiyacı olan 0-6 yaş arası özürlüler, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullardan yararlanamayanlar, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullardan yararlanıp da bakım hizmetlerine gereksinimi olanlar, ailesi yanında bakımı ve rehabilitasyonunda güçlük yaşananlara, aile danışma ve rehabilitasyon merkezine kabulde öncelik verilecek.

Kontrol altına alınamayan bulaşıcı bir hastalığı olan, uyuşturucu madde veya alkol bağımlısı olan, şok ve reaksiyon döneminde olan ve psikiyatrik hastalığından dolayı atak dönemde olan veya kendisine ve çevresine zarar verme durumu olup bu durumu kontrol altına alınamayan özürlü bireyler ise aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerine kabul edilmeyecek.

-ÖZÜRLÜ AİLELERİNE PSİKOLOJİK DESTEK-
Özürlü bireylerin bakım ihtiyacına, takvim yaşına ve diğer özelliklerine, sunulacak bakım veya rehabilitasyon hizmeti ve hedeflerinin birbirine yakınlığına ve fiziksel koşullara göre mümkün olduğunca en fazla on iki özürlüden gruplar oluşturulacak. Her grup için müstakil dinlenme salonu, yemek odası, tuvalet, banyo gibi birimlerin düzenlenmesine özen gösterilecek.

Gerek görüldüğünde özürlünün özel durumunun olması gibi nedenler ile iki-üç özürlü dahi özel grup olarak kabul edilip, özel gruplar oluşturulacak.

Özürlülerin ailelerine de psikolojik destek hizmetleri verilecek. Bu kapsamda, ailelerin özürlü bireye sahip oldukları gerçeğini kabul etmeleri, başkalarıyla paylaşamadıkları duygusal problemleri paylaşmaları, yanlış, eksik ve farklı değer yargılarına dayalı fikirlere karşı onları aydınlatılmaları, ailenin özürlüyü olduğu gibi kabul etmesi ve anlaması için rehberlik edilecek ve ailelerin deneyimlerini paylaşmaları için grup çalışmaları yapılacak.

Ayrıca ailelerin rehabilitasyon programlarına aktif katılımını sağlamak, aileye yönelik sosyal danışmanlık hizmetleri vermek için de programlar oluşturulacak.

-YATILI KALAN ÖZÜRLÜLERE AYLIK HARÇLIK-
Evde bakım hizmetleri kapsamında, evde bakım destek birimi tarafından bir bakıcı personelin bir günde en fazla üç özürlüye evde bakıma destek hizmeti verebileceği şekilde planlama yapılacak.

Merkezde yatılı olarak kalan özürlülere kuruluş müdürünün önerisi, il müdürünün onayı ile aylık harçlık verilecek. Eğitim kurumlarına devam eden özürlüler için gösterge rakamının 2 katı harçlık tahakkuk ettirilecek.

Ücret karşılığı çalışan ve aldığı ücret harçlıktan fazla olan özürlülere harçlık tahakkuk ettirilmeyecek. Ancak öğle ve akşam yemeğini kuruluşta yiyemeyen çalışan özürlülere, yaş gruplarına göre belirlenen aylık harçlık tutarı yemek bedeli olarak ödenecek.

İzinsiz olarak merkezi terk eden özürlüler ve ailelerinin yanına korunma kararı kaldırılmak üzere verilen özürlüler adına harçlık tahakkuk ettirilmeyecek.

Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde veya bakım ücreti Genel Müdürlükçe ödenerek özel bakım merkezlerinde kalmakta olan özürlülerin, eğitim ve öğrenimlerine ilişkin her türlü araç, gereç ile sınava giriş harç masrafları, kayıt ücretleri ve diğer masrafları, SHÇEK tarafından ödenecek.

Bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılan özürlülerin giyim gereksinimleri için SHÇEK tarafından gönderilen ödeneklerden yararlanılacak.

Sürekli, geçici veya dönemler halinde yatılı merkezlerde bakılan özürlüler ile il müdürlüğünce bakım onayı verilerek özel bakım merkezine yerleştirilen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olmayan bakıma muhtaç özürlünün tedavi giderleri Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri çerçevesinde genel sağlık sigortasından karşılanacak.

Merkezlere yapılacak ayni bağışlar, taşınır işlem fişi karşılığında kuruluş müdürlüğünce kabul edilecek. Bağışların, bağış yapan kişiler tarafından dağıtılmasına izin verilmeyecek.
Merkezlerde hizmet verilen özürlülerden, verilen hizmet nedeniyle herhangi bir ücret alınmayacak, ancak bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde sürekli bakımı sağlanan özürlülere bakmakla yükümlü olan kişilerden ekonomik durumu nafaka alınmasına uygun olanlardan nafaka alınacak.

-İZİNSİZ AYRILMA-
Özürlüler, hafta sonu, resmi tatil günlerinde ve diğer günlerde velileri veya vasilerinin kuruluş müdürlüğünden izin almaları şartıyla izinli sayılacak.

Bakım ve rehabilitasyon merkezlerini izinsiz terk eden özürlünün merkeze geri dönmesi veya teslim edilmesi halinde, tıbbi muayenesi ve gerekli görülen tetkik ve tahliller yaptırılacak.

İlgili meslek elemanı veya nöbetçi amir tarafından merkezi izinsiz terk eden özürlü ve özürlüyü merkeze teslim eden kişi ve görevlilerle yapılan görüşmelerde; özürlünün merkezi izinsiz terk ediş nedenleri, bu sürede nerede ve kimlerle yaşadığı, meydana gelen olumlu ve olumsuz olaylar, edindiği arkadaşlar, merkeze dönmeyi kendisinin isteyip istemediği gibi bilgilerin araştırılması ve tespit edilen bilgiler çerçevesinde bir rapor düzenlenmesi ve uygun görülen mesleki çalışmaların belirlenmesi, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak bu çalışmaların sürdürülmesi, tüm çalışmaların kaydının tutulması ve özürlünün dosyasında yer alması sağlanacak.

Merkezi izinsiz terk eden özürlünün merkeze geri döndüğü veya teslim edildiği durumda yapılan tıbbi muayene, inceleme ve değerlendirme sonucu herhangi bir istismara maruz kaldığının belirlenmesi halinde, 72 saat içinde, belirlenen şahıslar hakkında, merkez tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacak ve yasal süreç takip edilecek.

Haber7