Sayfa 1 / 4 1234 SonSon
Toplam 55 mesajın 1-15 arasındakiler
Buraya tıklayarak yazıları büyültebilirsiniz Buraya tıklayarak yazıları küçültebilirsiniz
  1. #1
    Genel Yayın Yönetmeni
    OturanBoğa Avatarı

    Gerçek Adı
    Bülent
    Üyelik Tarihi
    09.01-2003
    Son Giriş
    Bugün
    Saat
    12:08
    Yaşadığı Yer
    İstanbul
    Mesaj
    55.948
    Alınan Beğeniler
    963
    Verilen Beğeniler
    1.253

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    STAR, dünyanın en güvenli, en sağlıklı, en konforlu ve en dayanıklı tekerlekli sandalye minderi.
    Sakat-Engelli, Kim?-Ne?

    Bülent Küçükaslan

    Geçenlerde ‘Dünya Engelliler Günü’ydü. Her 3 Aralık’ta olduğu gibi yine “duygusal” içerikli -işkembe-i kübradan- söylemler mırıldanan insanlar boy gösterdi her yerde... O kadar ki, her gazetede engellilerle ilgili bir yazı, her televizyonda bir görüntü vardı; siyasetçiler, gazeteciler, televizyoncular, sivil toplum örgütleri vs. engellilerden “özür” dileyip, “doğru”yu işaret ettiler, bilmiş bilmiş (!); ya da aymazlık yapıp, övündüler...

    Bir yönüyle alıştık bunlara, ama yine de yutmadığımızı, yapılanlarla birlikte yapılmayanları da gördüğümüzü göstermek açısından, sürekli yazıp-konuşmak gerek. Bugün de onu yapacağım... Ama daha önce, altını bastıra bastıra çizmek istediğim bir şey var; sakat ve engelli kelimeleri arasındaki fark. Zira birçok kişi sakat-engelli kelimelerinden hangisini kullanacağı konusunda tereddüt yaşıyor.

    Son söyleyeceğimi ilkten söyleyerek başlayayım: Kişi, 1) sakat ve engelli, 2) sakat ama engelsiz, 3) sakat değil ama engelli olabilir.
    Örnek verecek olursak;
    1) Felç bir sakatlıktır ve bu sakatlıktan dolayı özel bir çözüm olmaksızın yüksek bir yere uzanamaz ya da merdiven kullanamaz. Bu durumda yükseğe uzanan ya da merdiven dibinde kalakalan felçli biri aynı zamanda engelli de olmuş/kılınmış demektir. Ve/fakat aynı kişiye bilgisayar kullanırken engelli denilemez.
    2) Sağırlık bir sakatlıktır, ama sağır olmak, yüksek bir yere uzanmak ya da merdiven çıkmak için bir engel teşkil etmez. Bu durumda yükseğe uzanan ya da merdivenle karşılaşan sağır biri için engelden bahsedilemez. Ve/fakat aynı kişiye kalabalık bir ortamda seslenildiğinde ve o çağrıyı duymadığında, peki ala –işitme- engelli denilebilir.
    3) Hiçbir sakatlığı olmayan ama sigara içen ya da beden sağlığına dikkat etmeyen biri için ‘koşamaz, spor yapamaz’ denilebilir. Bu durumda o kişi koşmak ve spor yapmak konusunda engellidir.
    Bebek arabasıyla bebeğini gezdiren bir annenin, yaşından dolayı hareketlerinde kısıtlanma olan yaşlı birinin ya da ayağı kırılan ve iyileşene dek alçıya alınan birinin yüksek bir merdiven karşısında kalakaldığını düşünün. Bu kişiler çevresel koşullar yüzünden engellenmiş ve engelli olmuş demektir.

    Yani engellilik çevresel ve toplumsal tutumların/tercihlerin sonucu olarak ortaya çıkan (dışsal) bir durum/kavramdır; sakatlık ise fizyo-anotomik (içsel) bir durumdur (tabii bunu derken, toplumun/yönetilenlerin, sakatlığın önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapmayarak (trafik kuralları/koşullarının iyileştirilme(me)si, anne-çocuk sağlığının önemsen(me)mesi, sosyalizasyon sürecinin doğru planlan(ma)ması vs.), sakatlığa yol açan koşulları yarattıklarını da özellikle vurgulamak gerek).

    Şimdi bu sakat (içsel) ve engelli (dışsal) ayrımını doğru bir şekilde yaptıktan sonra, gelelim bu kelimelerin nerede/nasıl kullanılabileceklerine ve nerede/nasıl ön plana çıkarılabileceklerine.
    Günlük yaşamda hepimiz yüzlerce insanla karşılaşır, onlarcasıyla da tanışır ve sohbet ederiz. Ve günün sonunda başımızı yastığa koyup düşündüğümüzde, tanıştıklarımızı kim (hangi kişi?) olduklarıyla, karşılaştıklarımızı ise –kim olduklarını hatırlayamadığımız için- ne (hangi şey) olduklarıyla hatırlarız.
    Bir örnekle açıklayayım: Nisan ayında 300’e yakın üyemizin katılımıyla ve sponsorlarımızın desteğiyle Wattabe’de enfes bir Yaza Merhaba Partisi düzenlemiştik. O gün neredeyse herkesle merhabalaşmış ve sohbet etmiştim.
    Günün sonunda -isim hafızamın zayıflığından dolayı- tanıştığım kişilerin bazıları benim için Çiğdem, Barış, Bülent, Ayhan, Nafiye... olmuşken (yani isimleriyle, kim olduklarıyla belleğimdeyken), bazıları ise andante, yağmur, catwomen, semino, kaderb gibi forumdaki kullanıcı adlarıyla var oldular. Bunların yetmediği yerlerde ise öğretmen, mühendis, öğrenci, kırmızı gömlekli, gözlüklü, sarışın, esmer, Bursalı, Ankaralı... olarak hatırlamaya çalıştım insanları (yani ‘ne oldukları’yla).
    Ama bazen bunlar da yetmedi. İşte bu durumlarda, yani kim olduklarını hatırlayamadığım durumlarda, kim olduklarını hatırlamak için mutlaka ne olduklarını düşünmem gerekiyordu ve bu durumda o kişiler benim için topal, kör, sağır, dudak okuyan, tekerlekli sandalye kullanan kişiler oluveriyordu; yani ne olduklarını hatırlamaya çalışıyordum.

    - Çiğdem
    - Hangi Çiğdem?
    - Hani var ya kullanıcı adı Çiğdem Yüksel olan.
    - Hatırlamadım..?
    - Yahu hani turkuaz renkli bir eşofman giyen başörtülü kız.
    - ...
    - Hani bir grup halinde geziyorlardı.
    - Yok hatırlamadım..?
    - Yuh sana! Yahu hani topallıyordu, dizini tutarak yürüyordu ya. tekerlekli sandalye kullanan Bülent’le sohbet ederken yanımıza gelmişti. Hatırladın mı?
    - Haaaaa, hatırladıııım!
    - Çok şükür!

    İnsanlar ne olduklarıyla değil, kim olduklarıyla hatırlanmak ve tanınmak isterler.
    Önemli olan kim olduğumuzdur, ne olduğumuz ikincil-ve çoğu zaman önemsiz- bir konudur.
    Bülent kim?
    Engelliler.Biz’in yöneticisi
    Bülent ne?
    Omurilik felçli, tekerlekli sandalye kullanıyor, uzun boylu, kumral, emekli...

    ***
    Tanımlamanın, yukarıda anlatmaya çalıştığım yönüyle bir nezaket ve empati dili ile yakından alakalı olduğunu söylemek sanırım çok yanlış olmaz.
    Bu aslında bir yönüyle sorunun ne kadar kolayca aşılabileceğine işaret etmesi açısından güzeldir, ama bazı dostlarımızın “onca sorun varken ne işimiz var bu nezaketle, empatiyle!..” diye düşünebileceğini bildiğim için, bu, engelli-sakat ve kim-ne ayrımının önemini biraz daha vurgulamak yararlı olabilir. Bu vurgu için sevgili dostum Gökhan’dan bir alıntı yapmak istiyorum:

    • “Sakat-engelli arasında bir ayrım yapmak gerekli görünüyor. İngiltere'deki engelli hareketi de "Impairment" ve "disability" arasında bir ayrım yapma ihtiyacı duymuştu (daha önce feministler tarafından benimsenen "sex" - "gender" ayrımı gibi). Bu fark vurgulanmayınca "özürlü"lerin ezilmesi onların fiziksel durumlarının doğal bir sonucuymuş izlenimi veriyor. İşte engelliliğin hiç de bedenin fiziksel durumundan kaynaklanan bireysel/medikal bir sorun olmayıp, tam aksine belirli toplumsal ilişkilerin bir sonucu olarak 'yaratıldığını' vurgulamak için engelli hareketinin kendisi şöyle bir ayrım getirmiş:
      "Impairment" (Türkçede belki sakatlanma diyebiliriz): bedenin bir uzvunun ya da o uzvu işlevsel olarak kullanma yetisinin olmamasıdır. Engellilik ise "normal" bedeni imtiyazlı kılan belirli toplumsal –ekonomik, siyasal, kültürel, uzamsal- ilişkilerin sonucudur.
      Örneğin bacaklarımı işlevsel olarak kullanamamam, bir sakatlanma durumudur, ama bunun sonucunda dışarı çıkamamam, iş bulamamam, bunu çok vahim bir durum olarak görmem vs. vs. "engelli" olduğuma işaret eder.

      Ancak, bu ayrım da son dönemde 'sakatlanma'nın bile (?) belirli toplumsal mekanizmalarca 'üretilmiş' olduğuna yönelik vurgularla eleştirildi.
      Yine de neredeyse tüm engelli örgütlerinin dahi sakatlanma-engellilik arasındaki ayrımından bihaber göründüğü bir durumda, bu ayrımın farkında olmak, ne uğruna ve nasıl mücadele edileceği açısından önemli gibi.”

    ***
    Alt-Üst Kimlik kavramlarının çokça tartışıldığı bu günlerde, kavramların doğru kullanılmasını sağlamanın ve bu vesileyle/sayede ayrımcılılığa yol açacak bütün tanımlamaların önüne geçilmesinin önemli olduğu kanaatindeyim.

    Ne olduğumuzun -en- öne çıkarılması; hem ‘kim olduğumuz’u önemsiz kılması açısından sakıncalıdır, hem de insanları binlerce kategoriye ayırması açısından ayrımcıdır.
    Ve ayrımcılık suçtur (TCK Md. 41).

    Sakatlık ibaresinin nüfus cüzdanlarına yazılması için yönetmelik çıkarıp, yurttaşlara kim olduklarının anlaşılması için verilen KİMLİK’lere, NE olduklarını yazmak isteyenlere ithaf olunur(!)...

    ***
    Yazıya başlarken, yeni çıkacak Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Kanun tasarısında, çalışma gücü kaybı %45-50 olanların 20 yıl-4720 gün pirimle, %50-60 olanların 18 yıl- 4360 gün pirimle, %60-65 olanların 16 yıl-4000 gün pirimle emekli edilmesinin öngörüldüğünü; malulen emeklilik için artık 5 yıl-1800 gün pirimin yeterli görülmeyip, 10 yıl-3600 gün pirim yatırılmasının öngörüldüğünü; yeni sisteme göre emekli olunduğunda emekli maaşlarının düşeceğini; otomobil alımında tanınan vergi istisnasının gerçekte muafiyet değil, ÖTELEME olduğunu; sağ ayağından sakat olanın bu ötelemeden yararlanabildiği, ama sol ayağından sakat olanların yararlanamadığını yazmayı düşünmüştüm, ama olmadı.
    Olsun! Ben yazmasam da siz KİMin NE yaptığını çok iyi izleyin...

  2. #2
    Üye
    BARIŞ ÖZCAN Avatarı

    Gerçek Adı
    BARIŞ ÖZCAN
    Üyelik Tarihi
    14.07-2005
    Son Giriş
    27.10-2017
    Saat
    23:53
    Yaşadığı Yer
    KONYA
    Mesaj
    65
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    öncelikle yazın için kutluyorum bülent abi
    birde ortak hareket edilmesi gerektiğini düşünüyorum bu konuyu tartışmaya açarsan sevinirim saygılar.

  3. #3
    Üye
    kibar26 Avatarı

    Üyelik Tarihi
    20.12-2005
    Son Giriş
    14.02-2006
    Saat
    16:07
    Yaşadığı Yer
    eskişehir
    Mesaj
    3
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    MRB ARKADAŞ BEN ESKİŞEHİRDEN KATILAN ENGELLİ BİR ARKADAŞINIZIM ADIM MUSTAFA GERCEKTEN YAZINIZI COK BEĞENDİM İNSANLAR FARKLI KAREKTERDE OLABİLİR YETERKİ SEVGİ DAGARCIKLARI GENİŞ KAREKTERLERİ TEMİZ RUHLARI İNCE OLANİNSANLARLA KARŞILARŞINIZ SİZLE TANIŞMAK İSTERİM HOŞCAKALIN

  4. #4
    Üye
    Cigdemy Avatarı

    Gerçek Adı
    Çiğdem
    Üyelik Tarihi
    02.04-2003
    Son Giriş
    28.11-2016
    Saat
    21:01
    Yaşadığı Yer
    Kocaeli
    Mesaj
    702
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0
    Blog Mesajları
    1

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Eskiden ben çok takardım bu kavramları kafama
    "topal" lafini duydugum zaman içimde anlatamadığım bi öfke oluşurdu...
    Şimdi bu yazıyı okurken anladım ki hiç önemi kalmamış benim için o kavramların.
    Zamanında arkadaşlarımla inatla tartışırdım sakat'ta ne demek defolu muyum ben.
    Evet topal'ım aksıyorum, koşamıyorum vs..vs..
    Bazen engellenen oluyorum bazen de hiç farkında bile olmuyorum sakatlığımın...
    Bu forumun bana kattıklarından biride bu işte,
    ben bunu kendimde önemli bir gelişme olarak görüyorum.
    Artık daha açık ve net konuşabiliyorum sakatlığımla ilgili...
    Ve evet
    Ben sakat'ım ve bazen bazı durumlarda da engellenenim...
    Üstelik kim ne derse desin Çiğdem'im ben hep aynı kişilik...

  5. #5
    Üye
    bayke Avatarı

    Gerçek Adı
    Kemal
    Üyelik Tarihi
    06.04-2005
    Son Giriş
    07.02-2009
    Saat
    15:10
    Yaşadığı Yer
    İSTANBUL/Beykoz
    Mesaj
    756
    Alınan Beğeniler
    1
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    hadi ortalığı biraz daha tozitiim
    bu kadar kavram ve kargaşası yetmezmiş gibi
    azeri tv sinde duydum omurilik felçlisine " zedeli " dedi.
    bana uyar

  6. #6
    Üye
    oya Avatarı

    Üyelik Tarihi
    11.11-2004
    Son Giriş
    30.11-2008
    Saat
    13:50
    Yaşadığı Yer
    İzmir
    Mesaj
    170
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Ya gülmeye ihtiyacım vardı ya da gerçekten çok hoşuma gitti.

    Teşekkürler bayke, ben bu ünvanı çok sevdim .

    Sakat-engelli kavramından daha hoş geliyor kulağa, zedeli-engelli.

  7. #7
    Üye
    neseli09 Avatarı

    Gerçek Adı
    Mustafa Neşeli
    Üyelik Tarihi
    09.05-2005
    Son Giriş
    14.09-2015
    Saat
    23:17
    Yaşadığı Yer
    Aydın
    Mesaj
    140
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    :wink: Sakat ve engelli kavramlarının birbirinden farklı kavramlar olduğunu ve yanlış bir şekilde birbirinin yerine kullanıldığını biliyoruz, görüyoruz ve göreceğiz.
    Sakatlık , vücut doku ve organlarının kısmen yada hiç çalışmaması durumudur.
    Engellilik ise sakatlığımıza bağlı olarak toplumsal yapının önümüze serdiği zorluklar..

    Oturanboğanın da belirttiği üzere bu durum kişiden kişiye değişecektir tabiki.

    Mesela ben..
    Kas hastasıyım...%40-%50 sakatım.
    tekerlekli sandalye kullanıyorum.Hayatı ne kadar yaşayabiliyorum. Demekki engelliyim aynı zamanda. Hemde yüzdeye vurursak bunu, hemen hemen % 50 engelli. % 50 yaşama engelli denmesi daha uygun bana göre.

    Benim yüzdeler birbirine yakın olduğundan sakat denmiş- engelli denmiş bir önemi yok.
    Ama bu herkeste böyle değil tabii..

    Geçenlerde boş bir dersim de 2.sınıfların bilgisyar dersine giriverdim. Ders çıkışı çocuklardan biriyle şöyle bir sohbetimiz oldu;
    --Kantine benim için 1 çay söyleyebilir misin
    --Tamam öğretmenim
    --Peki nasıl söyleyeceksin bunu, hangi öğretmenim istiyor diyeceksin
    --tekerlekli sandalye kullanan öğretmenim istiyor diyecem
    :P
    Çok güzel bir tanım aslında. Nokta atışı gibi bişey bu. Çocuk beni en iyi o şekilde tanımlayabilir zaten. İsim söylesem belki kantine gidesiye kadar unutacak,yine aynı şeyi söyleyecek. bende birşey demedim zaten.

    Kendime, diğer öğretmenlere ve bazı öğrencilere göre 5-b sınıfı öğretmeni Mustafa Öğretmenim,
    Bazı öğrencilere göre de tekerlekli sandalye kullanan öğretmen.

  8. #8
    Üye
    öteki Avatarı

    Gerçek Adı
    Murat
    Üyelik Tarihi
    09.08-2005
    Son Giriş
    13.12-2017
    Saat
    22:45
    Yaşadığı Yer
    Ankara
    Mesaj
    135
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    bülent bey, yazınızı okuyunca engelli ve sakat arasındaki ayrım konusunda bilgilenmiş oldum.

    Bu konuda, bu açıklamalar ışığı altında ikna oldum ve böyle bir ayrım yapılacaksa ve bu iki seçenek sunuluyorsa sizinle aynı düşünceleri paylaşıyorum.

    ama bu tür sınıflandırmalar ve kavramlar genelde olayları kolay anlatabilme ve iletişimi sadeleştirmek için kullanılır. işte tek tek bireylerin adı söyleneceğine "insan"lar denir. o kavramda toplanır o bireyler. ya da hayvanlarda kanatlılar memeliler vs. ayrım yapılır. ve familya, tür isimler şeklinde sınıflandırılır. tek tek hepsinden bahsedilemeyeceğinden, anlatımı kolaylaştırmak için.

    en başta zaten bizlere böyle genel bir isim takılması hatalı. bizleri aynılaştıran ve bir statü (kavram) altında toplayan, bir isim takılması hatalı. (işte şunlar da insan türünün bir alt kategorisi olan sakatlar.) benim bir ismim var. yaptıklarım var vs... bir de hastalığım var. benim değil, hastalığımın adı kas hastalığı (ya da omirilik zedelenmesi, çocuk felci vs...) nüfus cüzdanımızda da tabi ki eğer istersek her hangi bir risk altında kaldığımızda yardımcı olması açısından kan gurubu yazılması gibi, kas hastası, şeker hastası, karaciğer hastası vs... şeklinde yazılabilir...

    bir de belki başka başlık altına uygun düşer ama; bize engelli diyorlar, tekerlekli sandalye de diyorlar, daha aşağı görüyorlar şeklinde, haklı olarak yaptığımız, yakınmalardan sıyrılıp, ülkemizin insanlarının bakışı nedir neden böyledir (çünkü ne kadar sızlansakta durum bu) şeklinde önce durumu(muzu) tesbit edip sonra o durumdan yola çıkıp çözümler üretsek daha iyi olabilir. bu konu yukarıdakinden bağımsız daha çok bizlere yardım gerekli mi (gerekliyse) neden ve nasıl olmalı şeklinde bir konu.

  9. #9
    Üye
    andante Avatarı

    Üyelik Tarihi
    11.01-2005
    Son Giriş
    15.12-2009
    Saat
    18:11
    Yaşadığı Yer
    istanbul
    Mesaj
    811
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Aslına bakarsanız ne yapalım edelim taşıdığımız onlarca kimlik arasında ne olduğumuz büyük bir çoğunluğu ilgilendirmiyor. Genel olarak kim ve nasıl olduğumuzla ilgilenelerin büyük bir oranı taşıdığını söyleyebilirim.

    Evet ben Sanem Uçar, Sanem kimliğimle ne olduğumu benim yakın çevrem dışında birilerinin bilebilmesi uzak bir olasılık. Şimdi kalkıp herkese bu Sanem kimliğini bilin anlamında bir yaklaşımla yaklaşmak zaman kaybından başka bir şey değildir.

    Taşıdığım diğer özelliklere göre bazıları için kırmızı saçlı öğretmenim.Bazılarına göre kadınım. Bazılarına göre güzel bir kadınım.Bazılarına göre bir müzikçiyim vs. vs..... Başa çıkılacak gibi değil.

    Evet geçenlerde sitedeki arkadaşlarımızla birlikte bildiğiniz gibi Attila İlhan şiir dinletisine gittik tiyatroya. Cincin le birlikte fuaye de otururken diğer arkadaşların bizi görememesi durumunda yukarı da olduğumuzu bildirmeleri için görevlinin yanına gittim. Oldukça hoş bir konuşmaydı, amacım gelecek arkadaşlarımıza fuaye de olduğumuzu bildirmesini istedim. Bunu yaparken de engelliler biz den gelenler olduğu zaman diye başlayan bir cümle kullandığımdan görevli bana ters ters baktı.

    Bu ters bakışında şöyle bir anlam vardı;

    " Ne yani biz birilerinin buraya gelmesine engel mi oluyoruz? "....Bunun üzerine açıklama yapmak gereği duyduğumdan sakat olan arkadaşlarımız geldiğinde diye cümlemi düzelttiğimde ise durum değişti;

    " Haa tamam tabikiiiiiiii"

    Buna benzer durumları çoğaltabiliriz. Sadece sakatlıkla ilgili olarak değil, diğer konularda da yapılan bir sürü ayrımcılığı veya sınıflamayı görebiliriz.Kendimizin ne olduğunu bilmek ise gerçek anlamıyla bir özgürlüktür.Bu özgürlüğü yaşayabilen bireylersek nasıl ve ne biçim olduğumuz pek önem taşımıyor. Her " ben " in içinde yaşaması gereken zorluklar vardır. Hiç bir "ben " sancısız değildir.

    Ama bütün bunların dışında toplumun yaratmaya çalıştığı dayatmalara göz yumucu davranışlarda bulunmak ise insanlık ayıbıdır. Ve mücadelesi gerekir.Burada bizlerin daha mücadeleci olması gerektiği kendiliğinden ortaya çıkıyor. Bedensel olarak yaşanılan zorlukların getirdiği engeller karşısında sahip olabileceğimiz en büyük güç beyin gücümüzdür. Yeterki orda gerçek anlamda sakatlıklar olmasın.

  10. #10
    Üye
    saros1 Avatarı

    Gerçek Adı
    Volkan
    Üyelik Tarihi
    07.01-2005
    Son Giriş
    13.05-2016
    Saat
    15:17
    Yaşadığı Yer
    Edirne
    Mesaj
    95
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Sakat, engelli ve özürlü kavramlarından da bahsettiğim bir ödev yazmıştım. Onun ilgili kısmını sizlerle paylaşmak istedim. İşin biraz da hukuki boyutu içerse de bu kavramların tanımı -özellikle de kimlerin engelli olduğu, yani engelli kavramının kapsamına kimlerin girdiği- hala tartışmalıdır. Vurgulanması gereken bir nokta da ayrımcılık yasağı bağlamında bu tanımın geniş tutulduğudur.

    • 1. Kavramlar

      Engellilere ait bir konu işlendiğinde -karşı karşıya kalınması kaçınılmaz olarak- kullanılan kavramlardan kaynaklan soruna değinmek gerekmektedir. Ben bu çalışmada engelli kavramını kullanmış olsam da bütün dünyada olduğu gibi Türkiye’de de bir kavram kargaşası hakimdir. Bu kavram kargaşasının ardında da engelliliğin sosyal modelle açıklanmasını savunanların getirdiği yeni açılımlar bulunmaktadır. Union of the Physically Impaired Against Segregation (UPIAS) 1976 yılında sosyal modeli baz alan bir manifesto yayınlayarak sakatlık ve engellilik kavramlarını tanımlamıştır. UPIAS’in getirdiği açılım, manifestoda yer alan “fikrimize göre fiziksel sakatları engelleyen (disable) toplumdur” cümlesiyle açıklanabilir. Bu doğrultuda, sakatlık (Impairment) vücut mekanizmasının veya organ, kol ve bacakların kusurluluğu ya da organ veya kol ve bacaklarda eksiklik veya işlevsizlik olarak tanımlanarak, sakatlığın tıbbi bir tanım olduğu vurgulanmıştır. Bununla birlikte, engellilik (disability), fiziksel sakatlığı olan kişiyi hiç nazari itibara almayarak –ya da çok az alarak- bu kişinin toplumun genel aktivitelerine katılmadan dışlanmasına neden olan toplum düzeninin, bu kişilerin aktivitelerini kısıtlaması olarak tanımlanmıştır. Sonuçta engelli kişi ile toplum arasında ilişkinin bir yansıması olarak, engellinin toplum içinde baskı gördüğü iddia edilmektedir. Örnek vermek gerekirse, yürüyememe bir sakatlıktır; ancak girişinde basamak olduğu için binaya girememe engelliliktir. Sağır bir kişi sakattır, ancak uygun teknik yardım yapılmadığı için bu kişinin iletişim kuramaması engelliliktir. Körlük sakatlıktır; ancak göremeyenler için bilgisayar donanımı olmadığından, bir körün çalıştırılmaması bu kişiyi engelli haline sokar. Bir anlamda engelliler baskı altında ki bir sosyal gruptur.

      Dünya Sağlık Örgütü (WHO) engellilik konusundaki gelişmeler üzerine yeni bir tanımlama sistemi geliştirmiştir. WHO ilk olarak sakat, özürlü ve engelli olarak üçlü bir ayrım yapmıştır; ancak tanımlarda tıbbi model ağır bastığı için yoğun eleştirilmiş olan ilk sınıflandırmayı 1999 yılında revize etmiştir. Engelliliği tanımlayan iki zıt modeli bütünleştiren yeni tanım sentez bir anlayış benimsenmiştir ( ICF). Durumsal Faktörler ile Fonksiyonel ve Sakatlık Faktörlerini iki başlık altında incelenmektedir. Durumsal Faktörler olarak çevre ve kişisel etkenler gösterilmiştir. Böylece WHO tıbbi modelin yanı sıra sosyolojik etkenlerinde engellilikte etkisini kabul etmiştir.

      Türkiye’de genel kabul gören kanuni terim “özürlüdür”. Bununla birlikte, hâlâ mevzuat içinde aynı anlamda kullanılmakta olan “sakat”, “malul” ve “engelli” terimleri de bulunmaktadır.
      (Halen yürürlülükte olan Sakatlık İndiriminden Yararlanacak Hizmet Erbabının Sakatlık Derecelerinin Tesbit Şekli ile Uygulanması Hakkında Yönetmelik, Bedensel Engelliler tekerlekli sandalye Basketbol Hakem Yönetmeliği, Bedensel Engelliler tekerlekli sandalye Basketbol Müsabaka Yönetmeliği adları içinde genel kabul gören özürlü teriminin aksine engelli ve sakat terimleri bulunmaktadır. Malul terimi de sakat, engelli ve özürlü ile aynı manaya gelecek şekilde kullanılmaktadır. Bkz. Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu 74. madde, yedinci fıkra. Vakıflar Genel Müdürlüğü Muhtaç Aylığı ve Vakıf İmaret Yönetmeliği’nde ise sakat ve âmâ ayrımı yapılmıştır. Sakatın bedeni, zihni ve ruhi yapıları itibariyle en az % 40 oranında fonksiyon kaybına sebep olan organ yokluğuna veya bozukluğuna uğrayan, âmânın iki gözü görme özelliğini kaybeden olduğu belirtilmiştir. Ancak sakatın, sakatlık karşılığı kullanıldığı hallerde sakat âmâ ayrımı gereksiz kalmaktadır.. Bununla birlikte sakatlığın tıbbi model anlayışını yansıttığı için bir sağlık terimi olmanın ötesinde kullanılmaması gerektiğini düşünmekteyiz. Mevzuattaki karışıklığı göstermek açısından bir diğer örnek, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu’n 4. maddesinin farklı bentlerinde aynı anlamda özürlü ve sakat terimleri kullanılmasıdır.)


      Özürlü terimi sakat anlamında kullanılmaktadır. Özürlünün, sakatlıkla aynı anlamda olması, sakatın ise bir sağlık halini göstermesi karşısında, özürlü teriminin sosyal modelden daha ziyade tıbbi modele yakın olduğu söylenebilir. Ayrıca, özürlü terimi Türkçe’de kusur işlemiş, kusurlu anlamına da gelmektedir. Yanlış anlamalara izin verebilecek bu terim yerine, sakatlanmış kişilerin topluma katılımının önünde toplumun yapılanışının bulunduğuna vurgu yapan, toplum düzeninin sorumlu olduğunu vurgulayan engelli teriminin tercih edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. İngilizce’de kullanılan disability sakat anlamına gelse de impairment ile arasında yaratılan farkın önemli olduğu kanısındayız. Kullanılan dilin toplumu şekillendirmedeki önemi göz önüne alınırsa, engelli teriminin sakatlanıp toplum dışına itilmiş kişilerin talep ettikleri haklara sağlam bir zemin yarattığı söylenebilir.

      Engelli terimi kullanıldığı yer itibariyle farklılık yaratabilir. Ayrımcılık yasağı çerçevesinde
      engelli teriminin daha geniş kapsamlı olması ve genel bir koruma sağlaması beklenirken, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler bağlamında sınırları daha dar çizilmektedir. Sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler açısından işgücü, çalışabilme oranı göz önünde tutulurken, ayrımcılık yasağı bağlamında vücutta bulunan bir kusur, hali hazırda iyi olunsa da geçmişte varolan bir sakatlık, görünüşte bir anormallik engellik olarak değerlendirilmektedir.

      5378 sayılı Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (Kısaca Özürlüler Hakkında Kanun) özürlü tanımını yaparken sosyal modelden ziyade tıbbi modele ağırlık vererek, özürlü kişinin toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılamadaki güçlüklerini, doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesine bağlamıştır. (3. madde) Ayrıca, yasal tanıma göre bir kişinin özürlü sayılabilmesi için korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyması beklenmektedir. Yani bakım, rehabilitasyon ve destek hizmetlerine ihtiyaç duymayan bireyin özürlü olmadığı kabul edilmiştir. Sonuç itibariyle engelli kişi ayrımcılık yasağından ziyade sosyal yardım ve sosyal hizmet konusu kabul edilmiştir. Halbuki 5378 sayılı kanunun gerekçesinde “özürlülüğün yalnızca bedensel yapı ve fonksiyonel kısıtlılıklarla değil çevresel ve kişisel etmenlerinde” sonucu olduğu söylenmektedir. Ayrıca, WHO’nun belirlediği sınıflandırmanın (ICF) varolan farklı değerlendirmeler yerine geçeceği, ülke uygulamasında standart yaratılmak istendiği de belirtilmiştir. 5378 sayılı kanun her ne kadar sosyal yardım ve sosyal hizmetlere dair hükümler içerse de engellilere ayrımcılık yapılmasını önlemeye de çalıştığından bu ayrıma dikkat edilmeli, ayrımcılık yasağı bakımından “özürlü” tanımı daha geniş tutulmalıdır.

      5378 sayılı kanunda hafif özürlü, ağır özürlü ayrımın gidilmiş ve bakıma muhtaç özürlü tanımı yapılmıştır. hafif özürlü ve ağır özürlü WHO’nun belirlediği ölçüler kullanılarak belirlenecektir.( 3. madde (d)bendi) Bakıma muhtaç özürlünün ise ağır özürlü olduğunu belgelendirenlerden “günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek derecede düşkün olan kişiler” olduğu belirtilmiştir. (3. madde (e)bendi) Kanunda yer alan düşkün sözcüğünün ne anlama geldiği açık değildir. Bununla birlikte, düşkün mecaz anlamda değer ve onurunu yitirmiş kişi anlamında kullanıldığından, yasal terim olarak kullanılmasını doğru bulmamaktayız.

  11. #11
    Genel Yayın Yönetmeni
    OturanBoğa Avatarı

    Gerçek Adı
    Bülent
    Üyelik Tarihi
    09.01-2003
    Son Giriş
    Bugün
    Saat
    12:08
    Yaşadığı Yer
    İstanbul
    Mesaj
    55.948
    Alınan Beğeniler
    963
    Verilen Beğeniler
    1.253

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Eline sağlık saros1. Umarım hazırladığın ödevi/metni okuyanlar doğru bakışın farkına varırlar.
    - Arkadaşlar, lütfen sorularınızı özel mesajla iletmek yerine ilgili foruma yazarak cevap arayın. Böylece hem soru-cevaplardan herkes yararlanır hem de en doğru cevaba en hızlı şekilde erişmiş olursunuz.
    - Lütfen sorunuza cevap aldıktan, bir sorununuza çözüm bulduktan sonra dönüp gitmeyin. Siz de başkalarına yararlı olmak için bilgilerinizi, tecrübelerinizi, duygularınızı paylaşabilirsiniz. Unutmayın, siz nasıl yana yakıla cevap arıyorduysanız, başkaları da içine düştüğü açmazdan çıkmak için aynı hararetle sorularına cevap arıyor...

  12. #12
    Üye
    enderture Avatarı

    Üyelik Tarihi
    16.01-2004
    Son Giriş
    21.03-2012
    Saat
    14:25
    Yaşadığı Yer
    K.Çekmece- İstanbul, Turkey
    Mesaj
    66
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Bunca yazılanlardan sonra, bence sorunun cevabı;
    Sakat BEN, Engelli ( Engelleyen ) TOPLUM.
    Saygı ve sevgilerimle.

  13. #13
    Üye
    abalı Avatarı

    Gerçek Adı
    osman
    Üyelik Tarihi
    23.01-2005
    Son Giriş
    05.12-2015
    Saat
    13:21
    Yaşadığı Yer
    istanbul
    Mesaj
    163
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    BÜLENT
    ÇOK GÜZEL KONUYA DEĞİNMİŞİN BUNUN İÇİN SENİ KUTLARIM BEN TEKERLEKLİ SANDALYEDE OLAN SAKAT BİRİSİYİM ENGELLİ DEĞİLİM MESALA ARABA KULLANIYORUM ÇÜNKÜ ARABA KULLANMAMA ENGELİNİ KALDIRDIM ÖZEL TERTİBATLA BU TÜR ÖRNEKLER ÇOĞATILA BİLİR ENGEL TÜM İNSANLAR İÇİN GECERLİDİR BANA GÖRE SAKATLIK İSE BİR UVZUMUZUN EKSİK OLMASI BUNUDA GÜNÜMÜZ ŞARTLARINDA ENGELİDE KALDIRABİLİYORUZ TEK KALDIRAMADIĞIMIZ EN TOPLIMUMUZDAKİ HATTA AİLERİN BAKIŞ AÇISI BU ENGEL ORTADAN KALKTIĞI ZAMAN ENGELLİ ENGELLER KALKAR



    ABALI

  14. #14
    Üye
    A_GEYiK Avatarı

    Üyelik Tarihi
    14.04-2006
    Son Giriş
    14.12-2017
    Saat
    16:16
    Yaşadığı Yer
    İstanbul
    Mesaj
    1.507
    Alınan Beğeniler
    30
    Verilen Beğeniler
    30
    Blog Mesajları
    20

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Farklı bir bakış açısı, A_GEYiK’çe;

    İnsanın Allah tarafından bir yaratılış standardı vardır. Kusursuz bir şekilde yaratılmıştır. Burayı fazla karıştırmayalım, tehlike oluşturabilir. (Hani işine karışmak gibi olmasın, bir bildiği vardır.)

    Bazılarımız ise bu standartlara uymayacak şekilde yaratılmışız. Biz bu duruma kendi aramızda “özürlü” diyoruz. Standart şöyle olsaydı; 3. göz, acil durumlar için kullanılacak sırtımızdan çıkacak 3. bir kol (vs) Bu durumda şu an ki tüm insanlar özürlü sıfatında olacaktı.
    Şu an ki standartlara göre hiçbir insan bir araç kullanmadan uçamaz. Demek ki hepimiz uçma özürlüyüz. Ama şu var ki; belki de değiliz. Belki uçma kabiliyetimiz var ama henüz keşfedemedik.

    Alıntı Alıntı Yapılan Kişi: A_GEYiK
    Özürlü, engelli, sakat... Vs.

    Bazen düşünüyorum da 2 el fazla geliyor bana. Son zamanlarda insanları incelemeye başladım, aynı anda 2 el ile farklı işlemleri nasıl yapıyorlar diye düşünüyorum. Bazen de insanları yaratık olarak düşünüyorum, hani 3. gözümüz olsa ne olurdu?
    Yani sonradan özürlü olunmaz, özürlü doğulur.

    Sakatlık ise; doğuştan özürlü olmayıp, bu duruma özenerek sonradan her hangi bir şekilde özürlü olma çabasının başarılı olunmuş halidir. Geçicici sakatlanmalar vardır. Örnek; futbolcu sakatlanmaları. Ben hiçbir yerde duymadım, “falanca futbolcu özürlendi”, “sakatlandı” derler. Demek ki “sakatlık” geçici bir durumdur. “Sakat kalma” hali adından da anlaşılacağı üzere kalıcı bir durumdur ve eskiye dönüş hiçbir şekilde olamayacaktır.

    Engelli kavramı ise; bizlerin uydurduğu bir bahanedir. Konuşmak istemediğimiz bir kişiyi msn de engelleriz. Bilinçli olarak sigara içeriz kendimizi koşmaya engelleriz. (vs...)

    Bu durumda özürlü bir kişi hem özürlü olup hem sakat kalabilir, hem de engelli de olabilir.
    Sakat kişi özürlü olamaz, hem sakat hem engelli olabilir.
    Her sakat engelli değildir, her hangi bir engel hissederse engelli olur.
    Her engelli de sakat değildir. Aracında Ogs cihazı olmayan sağlam bir kişi Boğaziçi Köprüsünden geçemez. Geçiş için engellidir, bu kişi ne yapacak? İkinci köprüyü kullanacak, Onu da mı engellediler, ya ogs alacak ya da vapurla geçecek.

    Aklıma gelen engelsiz ilk kişi Robinson Crusoe, adamın yaşamını devam ettirmesi için önünde hiç bir engeli yok. Ne yüksek kaldırımlar, ne bürokratik engellemeler…

    Ekteki ilişimi bir daha izleyin. Buradaki kadın sizce sakat mı yoksa engelli mi?

    http://www.youtube.com/watch?v=Vem_b...elated&search=


    Kim olduğumuz mu yoksa ne olduğumuz mu önemli. Bu duruma göre değişkenlik gösterir.

    Alıntı Alıntı Yapılan Kişi: A_GEYiK
    Mehmet, bana "Sakat Ahmet gelecek" derken, Ali, bana "uzun saçlı Ahmet" diyecektir. Ya da "Filozof Ahmet" (vs) Karşımızdakine göre en belirgin özelliğimiz ne ise öyle nitelendirecektir.

    Bir gün arabam arıza yaptı ve yolda kaldım. Tamircimi arayıp yardıma çağıracağım. Telefon açtım, birçok müşterisi var, haliyle telefonda beni tanımakta güçlük çekecekti. Bunun bilincindeydim. Öncelikle adımı söyledim. "Merhaba Ağabey, ben Muhammed" dedim. Tanımadığını anlayınca "Mavi şahin arabası olan kişiyim" dediğimde yine yeterli bir tanım olmadığını anlayınca "Özürlü olan kişiyim" dedim. Böylelikle beni tanıyabildi.

    Tamircime göre, ben özürlüydüm. Mehmet’e göre sakat, Ali'ye göre uzun saçlıyım. Anneme göre, biricik oğluyum...

  15. #15
    Üye
    Mavisim Avatarı

    Üyelik Tarihi
    20.07-2004
    Son Giriş
    14.04-2009
    Saat
    15:57
    Yaşadığı Yer
    İzmir
    Mesaj
    89
    Alınan Beğeniler
    0
    Verilen Beğeniler
    0

    Zaten Değerlendirdiniz! 0 Zaten Değerlendirdiniz!
    Panthera: hafif, agresif ve zarif aktif tekerlekli sandalye...
    Bu başlık ve engelli tanımlamasıyla ilgili başlıkla ilgili yorumum :
    Bu iki tartışma da tamamen TUHAF. Evet tuhaf bence. Kime ve neye göre tanım yapıyoruz?
    Kendimize göre,
    Sokaktaki vatandaşa göre,
    Siyasetçilere göre,
    Bİlimsel çevrelere göre..
    NEYE ve KİME göre?
    Nerede ve kim için etkili olacak bu tanımlar?
    Faydası ne?
    Sokaktaki pazarcı amcam yüzüme bakıp da "Rabbim her güzeli kusuruyla yaratmış" diyorsa bana ben burada tanımlarla uğrasamam açıkçası. Benim değiştiremeyeceğim bazı bakış açıları vardır. Yaşayan ve mantıklı düşünen her engelli, engellenmiş, sakat vs. bunu göze almak zorundadır.




Sayfa 1 / 4 1234 SonSon