Türk Çocuk Edebiyatında Engellilik / Kitap [Tartışma]

[OturanBoğa]

Henüz elime ulaşmayan ve okumadığım bir kitap olsa da paylşmak istedim. "Evrensel Yayınları'ndan yeni çıkan Türk Çocuk Edebiyatında Engellilik adlı kitap, 40 yıllık bir dönemde çocuk kitaplarında sakatların yansıtılışını inceliyor, toplumun sakatları nasıl algıladığını gözler önüne seriyor."

Okuması enteresan bir kitap olacak gibime geliyor...

Sakatların Dünyasını Nasıl Yansıtıyoruz?

İstanbul - BİA Haber Merkezi
19 Aralık 2011, Pazartesi

Türkiye'de toplumun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturan sakatları görünür kılmak için yapılan çalışmalar her ne kadar hâlâ çok yetersizse de giderek artıyor. Evrensel Basım Yayın'dan çıkan Türk Çocuk Edebiyatında Engellilik 1969-2009 adlı kitap bunlardan biri. 40 yıllık bir edebiyat taramasının üzerine kurulu olan kitapta, bu süre zarfında çocuklar ve gençler için yazılmış 40 kitapta toplumdaki sakat algısı ele alınıyor.

Ayfer Gürdal Ünal'ın eseri yüksek lisans tezinin kitaplaştırılması aslında. Ünal ilk tespitini ele aldığı kitapların içeriklerine geçmeden önce yapıyor. İncelenen dönem içinde 3-8 yaş arası gruba yönelik kitapların hemen hemen hepsinin baskısının tükenmiş olmasını "erken çocuklukta farklılığa saygı yaratabilmek için çok önemli olan çocuk edebiyatı eserlerindeki eksikliğe" bağlıyor yazar. 12-18 arası yaş grubunda da benzer bir durumun altını çiziyor.

Tahmin edileceği gibi, yazarın saptamalarına dayanak sağlayan eserlerde sakat ya da Ünal'ın tercih ettiği ifadeyle engelli karakterler bulunuyor. İncelemeye konu olan kitaplara bakarak sakatların aile tarafından algılanışına; okul çevresinde, mesela öğretmen-sakat öğrenci ilişkisinde, arkadaşlar arasındaki ilişkinin kuruluş biçiminde sakatların nasıl algılandığına dair sonuçlara varıyor Ünal.
Dilin deşifre edilişi

Gerek karakterin konumlanışı gerek olay örgüsü gerekse ideolojinin bir taşıyıcısı olarak eserin dili yazarın odaklandığı temel noktalar arasında. Ünal tüm bu noktalara eğilirken saptamalarını somut örneklerle destekliyor elbette: "Dilin engelsiz öznenin bakışından önyargı yaratacak biçimde kullanılmasına bir örnek 'tekerlekli sandalyeye mahkum" söylemidir. tekerlekli sandalye yürüyemeyen için bir özgürlük sembolü olmasına karşın, muktedir öznenin bakışından bir mahkumiyet hücresi olarak söylemleştirilmiştir."

Türk çocuk edebiyatında rastlanılan kalıp tiplerin ve onların davranışlarının sakatlar özelindeki karşılıklarına da değinen kitap, Sevim Ak'ın bir sakatın gözünden öyküsünü anlattığı Horoz Adam ve Korsan gibi bu anlayışın dışında kalan az sayıdaki özel örneğe de yer veriyor.

Ünal'ın çalışması toplumun sakatlara bakışını ve bu perspektifteki değişimi gösterirken bir yandan çocuklara "ne öğrettiğimizi" de düşünmemizi sağlıyor. (YY)

Türk Çocuk Edebiyatında Engellilik 1969-2009 / Ayfer Gürdal Ünal / Evrensel Yayınları / 2011

[mezopotamyali kederi]

7. sınıf Türçe derslerinde Hak ve özgürlükler temasında engellilerle ilgili bir çalışma var. Bir de konuyu çocukların daha iyi anlaması için bir metinle de desteklemek istemişler. Fakat yaptırılan çalışmalar kesinlikle konunun özüne malik olabilme çalışmaları değil. "Çevrenizde engelli var mı? Onlara karşı nasıl davranmalıyız? gibi yüzeysel sorularla geçiştirilmeye çalışılan bir konu halini almış. Ha bir de çevrenizde gördüğünüz bir engelliyle onun hayatı ve sorunları hakkında çalışma yapın diye bir ödev de söz konusu... Ben bu konuyla ilgili çalışmamı öğrencilere birebir "engelli olma" çalışmalarıyla yönlendiriyorum. "Kendinize bir engel belirleyin. Mümkünse bu 3 gün sürecek bir çalışma. Sabah kalktığınızda belirlediğiniz engele uyanacaksınız ve gün boyu okula gelirken ve giderken, iş yaparken, oyun oynarken, otobüse binerken, mahallede yürürken bu engelle yaşayacaksınız." Vermiş olduğum bu görev çocuklar tarafından istisnasız uygulamaya geçirildi. Yaşadıkları zorlukları hafta sonunda kaleme alıp yazı halinde bana rapor gibi ulaştırıldı. Kimisi kendisine takılan lakapların acımasızlığından bahsetti, kimisi engelli hayatın görünenden daha çok zor olduğunu söyledi. Bu çalışma veli- öğretmen işbirliğiyle gerçekleştirildi. Ben başarılı bir uyguluama olduğunu düşünüyorum.

[indigo_girl]

güzel çalışmaymış sizi kutluyorum

[akasya]

Peyami Safa'nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu bir konuda oldukça iyi bir roman. Gerçi pek çocuklara hitap etmiyor ama en azından baş karakteri bir çocuk

[mezopotamyali kederi]

Akasyacım, orda çok ağlak bir durum söz konusu. O çocuğun durumu sırf milletin acıma duygusu üzerine kurulmuş. Ben liseye kadar bu romanın okunmasını tavsiye etmiyorum. Öyle kitaplar olmalı ki, sakat çocuğun bedeni, diğer çocuğu ürkütmemeli... Bilinç altına sakatlık kötüdür mesajı vermemeli... Onu doğal karşılamalı. Sevebilmeli...

[Sirine]

iki romanda benden
1.si Yakup Kadri Karaosmanoğlu eseri Yaban...
Konu içeriği...
Kitap kurtuluş savaşı sırasında cephede kolunu kaybetmiş bir subayla, askerliği yeni bitmiş bir askerin köyünde geçen olaylar anlatılmaktadır.

2.si Küçük ağa
Roman başlangıçı itibariyle...Salih'in hikayesiyle başlar Salih kolunu savaşta kaybeden bir gazidir.

Gerçi bu romanlar ama orta okul öğrencisinede verilebilir.

[mezopotamyali kederi]

Bu romanlar çocuğun üzerinde sakat imajını acınası hale getirecektir. Onaylamıyorum...

[mydg]

kitaplarınızı daha rahat alma isterseniz online olarak sipariş edebilirsiniz.www.dunyakitap.com teşekkürler.

[mezopotamyali kederi]

Sevgili yöneticim, vereceğim link gösteriyor ki edebiyatta yerimiz içler acısı...

http://www.radikal.com.tr/Radikal.as...&CategoryID=77

[indigo_girl]

ben cristy browndan sol ayağım kitabını tavsiye ediyorum ben da ilkokulda okuyan kardeşim sayesinde bu kitapla tanıştım bu bir roman 6,7,8 sınıflar okuyor. bu kitap bir beyin felçli çocuğun yaşama tutunması ve hissettiklerini kendi ağzından anlatıyor ve bu kitap irlandada çok satanlar arasında acıma duygusu işlenmemiş çok iyi bir roman

[Rekursion]

Öyle kitaplar olmalı ki, sakat çocuğun bedeni, diğer çocuğu ürkütmemeli... Bilinç altına sakatlık kötüdür mesajı vermemeli... Onu doğal karşılamalı. Sevebilmeli...

cocuk kitabi yazari max von der grün'ün 1976 yilinda cikan "vorstadtkrokodile" ("varosh timsahlari" diye cevirebilirim sanirim) isimli bir kitabi var... o zamandan bu yana okullarda, alman edebiati dersinde cok okutulan kitaplardan biriymish...

hikaye almanya'nin 70'li yillarinda gecior... kendilerini "varosh timsahlari" diye isimlendiren bi grup cocuk, bulabildikleri her bosh vakti birlikte gecirior, yaramazliklar yapior, tehlikeli ortamlarda maceralar yashiorlar... o maceralarin birinde cocuklardan biri (hannes) cok tehlikeli bi durum yashior, kurtarilmasi icin itfaiye gelmek zorunda kalior ve annesinden babasindan bi süre icin dishari cikma yasagi alior... bu süre icinde pencereden dishariyi seyretmekten bashka pek bi ugrashi kalmayan hannes'in, ayni mahallede yashayan omurilik felcli bi cocuk (kurt) ilk defa dikkatini cekior (hemen bütün cocuklarin birbirini tanidigi mahallede hicbiri kurt'u tanimior... cünkü kurt hepsinden ayri bir okula gidior ve cevredeki koshulsuzluklardan dolayi yardimsiz dishari cikamior - varligini pek farkeden olmuor/olamior)...

kitabi okuyali uzun zaman oldu ama severek okudugumu cok iyi hatirliorum, eger türkceye cevrilmishse ögrencilerinle birlikte okumani tavsiye ederim, sevgili mezopotamyali ...