|
|
159 NOLU ILO
SÖZLEŞMESİ:
SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYONU VE İSTİHDAMI SÖZLEŞMESİ
ILO Kabul Tarihi: 20 Haziran 1983
Kanun Tarih ve Sayısı: 8 Temmuz 1999 / 4407
Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: 10 Temmuz 1999 / 23751
GEREKÇE
Sakatların Mesleki Rehabilitasyonu ve İstihdamına ilişkin 159 sayılı
Sözleşme, Uluslararası Çalışma Konferansı'nın 1983 yılında
Cenevre'de yapılan 69 uncu toplantısında kabul edilmiştir. Sözleşme,
1 Ocak 1995 tarihine kadar aralarında Almanya, Fransa ve Hollanda
gibi Batı Avrupa ülkelerinin de bulunduğu Uluslararası Çalışma
Teşkilatı üyesi 56 ülke tarafından onaylanmıştır.
Söz konusu ILO Sözleşmesi, tam katılım ve eşitlik koşullarında özürlüler
için uygun bir istihdam ve sosyal bütünleşme ortamının
gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır.
Sözleşmeye göre, milli koşullar ve imkanlara uygun olarak devlet,
özürlülerin mesleki uyumu ve istihdamı için bir program uygulayacak
ve alınan önlemlerin ilgili tüm özürlü kategorileri için geçerli
olmasını sağlayacaktır.
Özürlü işçilerle genel olarak diğer işçiler arasında fırsat eşitliği
ilkesine dayalı bir politikanın uygulanmasında işverenler ve
işçilerin teşkilatlarına ve bunun yanısıra özürlüler için kurulmuş
ya da özürlüleri temsil eden teşkilatlara danışılacaktır.
Sözleşme, özürlü kişilere gereken biçimde uyarlanmış mesleki rehberlik,
mesleki eğitim, işe yerleştirme, istihdam ve benzeri hizmetlerin
sağlanmasını öngörmektedir.
Sözleşme, ayrıca, söz konusu hizmetlerin kırsal alanlarda ve uzak
yerleşim birimlerinde de uygulanmasını ve bu konularda
görevlendirilebilecek yeterli sayıda uzman danışmanların
yetiştirilmesini öngörmektedir.
Sözleşme ile milli mevzuatımız ve uygulamalarımız karşılaştırılarak
yapılan değerlendirmede, Uluslararası Çalışma Teşkilatı (ILO)'nun
Sakatların Mesleki Rehabilitasyonu ve İstihdamına ilişkin 159 sayılı
Sözleşmesinin onaylanmasının Milli mevzuatımız açısından bir
olumsuzluk yaratmayacağı; anılan Sözleşmenin onaylanmasının uygun ve
yararlı olacağı düşünülmektedir.
SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYONU VE İSTİHDAMI SÖZLEŞMESİ
Uluslararası Çalışma Bürosu Yönetim Kurulu tarafından Cenevre'de
toplantıya davet edilerek orada 1 Haziran 1983 tarihinde 69 uncu
toplantısını yapan Uluslararası Çalışma Teşkilâtı Genel Konferansı,
1955 tarihli Mesleki Rehabilitasyon (sakatlar) Tavsiye Kararı ve 1975
tarihli İnsan Kaynaklarını Geliştirme Tavsiye Kararında yer alan
Uluslararası Standartları gözönünde tutarak,
1955 tarihli Mesleki Rehabilitasyon (sakatlar) Tavsiye Kararı’nın
kabulünden sonra rehabilitasyon gerekleri anlayışında,
rehabilitasyon hizmetlerinin kapsamı ve örgütlenmesinde ve sözü
edilen Tavsiye Kararı'nda ele alınan meseleler üzerine pek çok üye
ülkenin yasa ve uygulamalarında ortaya çıkan kayda değer gelişmeleri
dikkate alarak,
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 1981 yılını "Tam Katılım ve Eşitlik"
temasıyla Uluslararası Sakatlar Yılı ilan etmiş olması ve geniş
kapsamlı, sakatlar için Dünya Eylem Programı’nın sakatların sosyal
yaşama ve kalkınmaya "tam katılımı" ve "eşitlik"lerinin sağlanması
amacının ulusal ve uluslararası düzeyde gerçekleşmesi yolunda etkin
önlemler alınmasına ortam oluşturacağı görüşünden hareketle,
Bu gelişmelerin, özellikle kırsal kesimde ve kentlerde yaşayan her
kategoriden sakatların istihdam edilmeleri ve topluma
entegrasyonlarında fırsat ve muamele eşitliği sağlanması gereğini
dikkate alan, konuyla ilgili yeni uluslararası standartlar kabul
edilmesine uygun ortam hazırladığı değerlendirmelerinden hareketle,
Oturum gündeminin dördüncü maddesini oluşturan Mesleki Rehabilitasyon
konusunda yapılan bazı önerilerin kabulüne karar vererek,
Bu önerilerin bir uluslararası sözleşme haline getirilmesini
kararlaştırarak,
Bindokuzyüzseksenüç yılı Haziran ayının işbu yirminci günü Mesleki
Rehabilitasyon ve İstihdam (Sakatlar) Sözleşmesi, 1983 olarak
adlandırılabilecek aşağıdaki sözleşmeyi kabul etmiştir.
BÖLÜM I - TANIM VE KAPSAM
Madde 1
1. Bu Sözleşmenin amaçları açısından, “sakat” terimi, uygun bir iş
temini, muhafazası ve işinde ilerlemesi hususundaki beklentileri,
kabul edilmiş fiziksel veya zihinsel bir özür sonucu önemli ölçüde
azalmış olan bir bireyi ifade eder.
2. Bu Sözleşmenin amaçları açısından, her üye ülke,
meslekirehabilitasyonun gayesini, bir sakatın, uygun bir iş
edinmesi, sürdürmesi ve işinde ilerlemesini muktedir kılmak ve bu
şekilde sakatın topluma entegrasyonunu veya reentegrasyonunu
kolaylaştırmak, geliştirmek şeklinde dikkate alır.
3. Bu Sözleşme hükümleri her üye tarafından ulusal şartlara uygun ve
ulusal tatbikatla bağdaşan önlemler vasıtasıyla uygulanır.
4. Bu Sözleşme hükümleri, her kategorideki sakatlara uygulanır.
BÖLÜM II - SAKATLAR İÇİN MESLEKİ
REHABİLİTASYON VE İSTİHDAM POLİTİKASI PRENSİPLERİ
Madde 2
Her üye, ulusal şart, tatbikat ve imkânlarına göre, sakatlar için
bir mesleki rehabilitasyon ve istihdam ulusal politikası formüle
eder, uygular ve periyodik olarak gözden geçirir.
Madde 3
Söz konusu politika, her kategorideki sakatlar için uygun mesleki
rehabilitasyon tedbirleri sağlamayı ve açık işgücü piyasasında
sakatlar için istihdam imkânlarını artırmayı amaçlar.
Madde 4
Söz konusu politika, genel olarak sakat işçilerle sakat olmayan
işçiler arasında fırsat eşitliği ilkesi üzerine kurulur. Sakat kadın
ve erkek işçiler için fırsat ve muamele eşitliği gözönünde tutulur.
Sakat ve diğer işçiler arasında etkin bir fırsat ve muamele
eşitliğinin tesisine yönelik özel olumlu himaye tedbirleri sakat
olmayan işçiler aleyhine bir ayırımcılık olarak kabul
edilmeyecektir.
Madde 5
Mesleki rehabilitasyon faaliyetleriyle iştigal eden kamu ve özel
kuruluşlar arasında koordinasyon ve işbirliğini teşvik için alınmış
tedbirler de dahil olmak üzere, söz konusu politikaların
uygulanmasında işçi ve işvereni temsil niteliğine haiz örgütlere
danışılır. Sakatların kendi örgütleri ile onların yararına
faaliyette bulunmak amacı ile kurulmuş örgütlere de danışılır.
BÖLÜM III - SAKATLAR İÇİN MESLEKİ
REHABİLİTASYON VE İSTİHDAM HİZMETLERİNİN
GELİŞTİRİLMESİ İÇİN ULUSAL DÜZEYDE GERÇEKLEŞTİRİLECEK FAALİYETLER
Madde 6
Her üye, bu Sözleşmenin, 2, 3, 4 ve 5 inci maddelerini tatbik
mevkiine koymak için Kanunlar ve Tüzükler vasıtasıyla veya ulusal
şartlar ve tatbikatla bağdaşır başka yöntemlerle gerekli olan
tedbirleri uygulamaya koyar.
Madde 7
Yetkili Makamlar, sakatların iş bulmaları, buldukları işi muhafaza
etmeleri ve işlerinde yükselmelerini temin etmek üzere meslekî
rehberlik, mesleki eğitim, işe yerleştirme, istihdam ve diğer ilgili
hizmetlerin sağlanması ve değerlendirilmesine yönelik tedbirleri
alır; genel işçi kitlesi için mevcut olan hizmetler mümkün ve müsait
olan hallerde gerekli değişiklikleri yapılarak sakatlar için de
kullanılır.
Madde 8
Kırsal alanlardaki ve uzak yerleşim merkezlerindeki sakatlar için
mesleki rehabilitasyon ve istihdam servislerinin tesisi ve
gelişimini teşvik için gerekli tedbirler alınacaktır.
Madde 9
Her üye, sakatların mesleki rehberlik, mesleki eğitim, işe
yerleştirme ve istihdamından sorumlu rehabilitasyon danışmanlarının
ve diğer uygun nitelikli görevlilerin eğitimini ve teminini
sağlayacak tedbirleri alır.
BÖLÜM IV - SON HÜKÜMLER
Madde 10
Bu Sözleşmenin resmi onay belgeleri, tescil için Uluslararası
Çalışma Bürosu Genel Müdürüne gönderilir.
Madde 11
1. Bu Sözleşme yalnızca Uluslararası Çalışma Teşkilatı üyelerinden
bu Sözleşmeyi onaylayıp da onayları Genel Müdürce tescil edilenler
için bağlayıcıdır.
2. Sözleşme iki üyenin onaylarının Genel Müdürce tescil edildiği
tarihten oniki ay sonra yürürlüğe girer.
3. Bu tarihten sonra onayı tescil edilen herhangi bir üye içinse,
Sözleşme, tescil tarihinden itibaren oniki ay geçtikten sonra
yürürlüğe girer.
Madde 12
1. Bu Sözleşmenin ilk yürürlüğe girdiği tarihten on yıl geçtikten
sonra, bu sözleşmeyi onaylamış bir ülke resmi kayıt için
Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürüne gönderilecek resmî bir
yazı ile bu onayın feshini isteyebilir. Bu fesih işlemi resmi kayıt
tarihinden itibaren bir yıllık süre geçmedikçe yürürlüğe girmez.
2. Bu Sözleşmeyi onaylamış olan ve fakat bir önceki paragrafta
zikredilen on yıllık sürenin sona ermesinden sonraki bir yıl içinde,
bu maddenin öngördüğü fesih hakkını kullanmayan bir üye, bir on
yıllık süre ile daha bağlı kalır ve bundan böyle ancak her on yıllık
süre sonunda, bu Maddenin öngördüğü hükümler çerçevesinde,
Sözleşmeyi feshedilebilir.
Madde 13
1. Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü, Teşkilat Üyeleri
tarafından kendisine iletilen tüm onay ve fesih kayıtlarından bütün
Uluslararası Çalışma Teşkilatı üyelerini haberdar edecektir.
2. Genel Müdür, kendisine iletilen ikinci onaylamanın tescilinden
Teşkilatın Üyelerini haberdar ederken, Sözleşmenin yürürlüğe
gireceği tarih hakkında da onların dikkatini çeker.
Madde 14
Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü yukarıdaki hükümler
uyarınca kendisince tescil edilen onay ve fesih bildirimlerini bütün
detaylarıyla birlikte, Birleşmiş Milletler Ana Sözleşmesinin 102 nci
maddesi uyarınca, tescil edilmek üzere, Birleşmiş Milletler Genel
Sekreterine gönderir.
Madde 15
Gerekli gördüğü zamanlarda, Uluslararası Çalışma Bürosu Yönetim
Kurulu, Sözleşmenin işleyişi hakkında Genel Konferansa bir rapor
sunar ve Sözleşmenin tamamen veya kısmen bir tadilata tabi tutulması
meselesinin gündemde yer almasının istenilip istenilmediğini
soruşturur.
Madde 16
1. Konferansın, bu Sözleşmeyi tamamen veya kısmen tadil eden yeni
bir sözleşme kabul etmesi halinde, değiştirilmiş yeni sözleşmede
aksine hüküm yok ise;
a) Değişiklik getiren yeni sözleşmenin bir üye tarafından
onaylanması, yeni Sözleşmenin yürürlüğe girmiş olması kaydıyla,
yukarıda zikredilen 12 nci madde hükmüne bakılmaksızın, işbu
Sözleşmenin o üye ülke bakımından derhal feshini hukuken sağlar.
b) Değişiklik getiren yeni sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren işbu Sözleşmenin üye ülkelerin onayına açık olma durumu
ortadan kalkar.
2. İşbu Sözleşmeyi onaylayan fakat değişiklik getiren yeni
Sözleşmeyi onaylamayan üyeler için bu Sözleşme mevcut şekli ve
muhtevası ile her halükarda yürürlükte kalır.
Madde 17
Bu Sözleşmenin İngilizce ve Fransızca metinleri eşit olarak
geçerlidir. |
|
|
|
|
